قرآن کریم کتابی برای متن اجتماع
علی جون: حقیقت اسلام اینست که اگر زراعت کنی، این خود سجود و عبادت است و یا اگر با همسرت با حسن خلق معامله کنی، عبادتی بزرگ انجام داده ای.
باشگاه خبرنگاران جوان - آیا تابه حال طعم شیرین زندگی کردن با آیات قرآن را چشیده اید؟ آن لحظه ی نابی را می گوییم که در اوج یک بن بست عاطفی، مالی یا اجتماعی، ناگهان آیه ای از لای صفحات مصحف یا از حافظه ی غبارگرفته تان بیرون می جهد، در قلبتان می نشیند و تمام اضطراب های انباشته را می شوید. در آن لحظه، آیه دیگر فقط یک متن بر روی کاغذ نیست؛ بلکه به یک دوست صمیمی، یک مشاور حکیم و پناهگاهی امن تبدیل می شود که مسیر پیش رو را همچون چراغی پرنور روشن می کند. این تجربه، همان اکسیری است که روح انسان را در هیاهوی کرکننده و پوچی های پر زرق وبرق دنیای امروز زنده نگه می دارد.
«نهضت زندگی با آیه ها» برآمده از همین باور عمیق است. باوری که باور دارد قرآن کریم، کتابی برای «متن میدان» است، نه صرفا اثری مقدس برای تبرک جستن یا نهادن در کُنج طاقچه ها. حالا که این حرکت وارد سومین سال پی در پی خود شده، سی آیه ی منتخب را بعنوان «سی شاه کلید» برای گشودن قفل های ذهنی و رفتاری جامعه ی امروز برگزیده است. این آیات، عصاره ای از یک حرکت بزرگ برای تجهیز انسان در کارزار دشوار معاصر هستند.
این کارزار، میدانی است که نبردش نه در خاک ریزهای خاکی، بلکه در پهنه ی قلب ها و ذهن های ما جاری است. ما امروز در میانه ی «جنگ روایت ها» ایستاده ایم؛ نبردی بی امان میان روایتِ «امید» و «یأس»، و دوگانه ی «عزت» و «تسلیم». خداوند از همه ی کسانیکه با کتابش انس گرفته اند، پیمانی سخت گرفته است: «باید آنرا برای مردم بیان کنید و کتمانش نکنید». این وظیفه، ما را بر آن می دارد که ابتدا جان خودرا از زلال وحی سیراب نماییم و سپس در نقش سفیران این آیات، پیام ها را به گوش جان اطرافیان برسانیم. قرآن در این ساحت، یک «جعبه ی مهمات فکری و معنوی» است تا در جهاد تبیین، با دلی قرص و بیانی رسا وارد میدان شویم.
دین زندگی؛ فراتر از صومعه و کلیسا برای درک این که چرا اسلام «دین زندگی» است، باید مروری بر تجربه های عینی اندیشمندان بزرگ انداخت. امام موسی صدر در روایتی شنیدنی از حضور خود در مؤسسه ی «دیرالمخلص» لبنان یاد می کند.
در جایی که راهبان و راهبات، جوانی خودرا وقف تارک دنیا شدن و محرومیت از لذات حلال کرده بودند تا به خدا نزدیک شوند، او از دینی سخن اظهار داشت که عبادت را در بطنِ زیستن تعریف می کند. او به زیبایی تبیین کرد که روش تبلیغی اسلام، فرسنگ ها جلوتر، عمیق تر و مؤثرتر از دید های تک بعدی است.
وقتی کشیشی نوظهور مانند «فیلاردو شارمان» جرئت کرد و اظهار داشت: «حتی اگر سنگی را برداری و جاده ای را صاف کنی، این عبادت است»، کتاب هایش تحریم شد و برچسب کفر خورد. اما پیامبر اسلام (ص) هزار و سیصد سال پیش به ابوذر فرمود که حتی در «خواب و خوراک» خود هم قصد قربت کن
حقیقتِ اسلام این است: اگر زراعت کنی، این خود سجود و عبادت است؛ اگر با همسرت با حسن خلق معامله کنی، عبادتی بزرگ انجام داده ای؛ و اگر در بازار به تجارت عادلانه بپردازی، درحال تسبیح پروردگاری. این دین، هیچ فعالیتی را با ذکر خدا منافی نمی داند. برعکس برخی دیدگاه های سنتی در ادیان دیگر که عبادت را تنها در حصار کلیسا یا صومعه و تحت شرایطی خاص ممکن می دانند، اسلام می گوید تمام زمین مسجد است.
جالب است که وقتی کشیشی نوظهور مانند «فیلاردو شارمان» جرئت کرد و اظهار داشت: «حتی اگر سنگی را برداری و جاده ای را صاف کنی، این عبادت است»، کتاب هایش تحریم شد و برچسب کفر خورد. اما پیامبر اسلام (ص) هزار و سیصد سال پیش به ابوذر فرمود که حتی در «خواب و خوراک» خود هم قصد قربت کن. این یعنی دین ما در کارخانه، مدرسه، بیمارستان، زمین کشاورزی و بازار همراه ماست. این تنها دینی است که می تواند واقعا «زندگی» کند.
محمد اسد، اندیشمند اتریشی الاصلی که به اسلام گروید، نکته ی ظریفی را در مورد عبادات اسلامی مطرح می کند. او می گوید در نماز یا حج، تلاش شده تا دو جنبه ی دنیا و آخرت، و جسم و روح با هم توأم شوند. چرا در نماز بجای نشستن محض و تمرکز قلبی، رکوع و سجود و حرکت بدنی داریم؟ به جهت اینکه عادت نماییم حتی در حین «عمل خارجی» و فعالیت فیزیکی، متوجه خدا باشیم. این تمرینی است برای آن که وقتی در بازار یا مزرعه هستیم، پیوند قلبی مان با مبدأ هستی گسسته نشود.
نقشه ی راه استقلال و چهار ستون شکوه محتوای اصیلِ زندگی با قرآن، بر دو گفتمان کلان استوار است. نخست، تعریف مجدد «قرآن به مثابه ی کتاب زندگی» که یادآور می شود رجوع مستمر به وحی، تنها راه نجات از سردرگمی ها و ظلمت های دنیای معاصر است. دوم، تبیین «مقاومت بعنوان تنها مسیر پیشرفت». این گفتمان یک اصل راهبردی را در ذهن تثبیت می کند: عزت و استقلال، هیچگاه با تاکید بر دشمن و تسلیم شدن به دست نمی آید، بلکه محصول ایستادگی آگاهانه است.
این نقشه ی راه برای رسیدن به «استقلال حقیقی»، بر چهار ستون بنیادین استوار شده است که آیات قرآن آنها را چنین ترسیم می کنند:
۱. معنویت و اتصال: پیوند با قدرت بی نهایت الهی، خاستگاه اصلی تسلیم ناپذیری ماست. کسی که به اقیانوس متصل است، از تلاطم رودها نمی هراسد.
۲. اتحاد مقدس: تفرقه، اسم رمز شیاطین برای غلبه بر جوامع است. اتحاد، سلاح راهبردی ما در مقابل هر تهدیدی است.
۳. استقامت: راه رسیدن به قله های موفقیت از دشت های هموار نمی گذرد؛ استقامت تنها مسیر عبور از گردنه های دشوار می باشد.
۴. پیروزی قطعی: یقین به پیروزی جبهه ی حق، یک قانون تخلف ناپذیر و سنت الهی است که به گامهای مؤمنان ثبات می بخشد.
تفسیر اجتماعی؛ خضوع در مقابل نیازهای عصر برای آن که قرآن از یک کتاب تاریخی به یک راهنمای عملی تبدیل گردد، احتیاج به «تفسیر اجتماعی» داریم. این گرایش که شاخه ای از تفسیر اجتهادی است، به معنای خضوع در مقابل مفاهیم اجتماعی و نیازهای حقیقی عصر حاضر است. مفسر در این تکنیک تلاش می کند بین نظریه ی قرآن و اهداف اجتماعی هماهنگی برقرار نماید. او از موضعی مسئولانه به قضایا می نگرد، نگران حوادث و تحولات است و تلاش می کند برای مسایل اقتصادی، سیاسی، اخلاقی و حقوقی، نظریه های راهگشا استخراج کند.
این حرکت با سید جمال الدین اسدآبادی شروع شد و توسط محمد عبده پایه و اساس آن ریخته شد تا باب اجتهاد در تفسیر بعد از قرن ها گشوده شود. اما قله نشین این مسیر، علامه طباطبایی است که در «تفسیر المیزان» با نگاهی فیلسوفانه و اجتماعی، به شبهات عصر پاسخ داد و ثابت کرد که قرآن برای جزء به جزء روابط انسانی و اجتماعی برنامه دارد.
اسلام، دین درست زندگی کردن است. قرآنی که در دست داریم، منشوری است برای «چگونه مستقل بودن و مستقل ماندن». امید می رود که با چشیدن طعم شیرین زندگی با آیه ها، بتوانیم عقب ماندگی های چندصدساله را جبران کرده و این حقیقت منظم و موزون را به جهانیان عرضه بداریم. کارزار بزرگ امروز، منتظر سفیرانی است که قرآن را نه فقط در حنجره، بلکه در تمام سکنات زندگی خود جاری کرده باشند. و این گوی و این میدان.
منبع: مهر
بطور خلاصه، خداوند از همه ی آنهائی که با کتابش انس گرفته اند، پیمانی سخت گرفته است: باید آن را برای مردم بیان کنید و کتمانش نکنید. اما پیامبر اسلام (ص) هزار و سیصد سال پیش به ابوذر فرمود که حتی در خواب و خوراک خود هم قصد قربت کن
حقیقتِ اسلام این است: اگر زراعت کنی، این خود سجود و عبادت است؛ اگر با همسرت با حسن خلق معامله کنی، عبادتی بزرگ انجام داده ای؛ و اگر در بازار به تجارت عادلانه بپردازی، در حال تسبیح پروردگاری. قرآنی که در دست داریم، منشوری است برای چه طور مستقل بودن و مستقل ماندن.
منبع: علی جون
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب سایت علی جون